انتظار و اميد به آينده، امري است كه آميخته با جان آدمي مي باشد.
زمينه هاي امنيت جهاني در عصر انتظار
فهيمه رئوف
چكيده
انتظار، امري پر اهميت در عصر غيبت امام زمان (عجل الله تعالي فرجه الشريف ) ،يكي از وظايف مهم بلكه بالاترين وظيفه در ارتباط با امام مهدي (عجل الله تعالي فرجه الشريف ) است. انتظار و اميد به آينده، امري است كه آميخته با جان آدمي مي باشد.
از اين مفهوم چون ديگر مفاهيم و واژه ها برداشت هاي متفاوت شده است . در برداشت منفي آن انتظار يعني اينكه انسان منتظر فارغ از هر مسئوليت و دغدغه هاي فردي و اجتماعي دست روي دست بگذارد، تا خود امام (عجل الله تعالي فرجه الشريف ) بيايد و همه كارها را درست كند . فسادها را يكباره از بين ببرد . در اين حالت از انتظار، شخص منتظر در برابر تحولات بين المللي و پديده هاي چون حكومت جهاني ، امنيت جهاني و … راه انزوي را در پيش گرفته و اين مقولات را بسيار ناهمگون با مسئلة انتظار مي داند.اما معناي دومي كه از انتظار مي شود و از آن به انتظار سازنده ، هدفمند و مثبت تعبير مي شود؛ بدين معنا خواهد بود كه انتظار يعني اميدواري همراه با آمادگي خود و جوامع بشري . در اين معنا انتظار مفهومي پويا و سازنده است و انتظار تلاشي هدفمند است كه شخص منتظر سعي و تلاش مي كند تا زمينه هاي ظهور و حكومت جهاني و دادگر حضرت مهدي (عجل الله تعالي فرجه الشريف ) را فراهم كند. در برابر تحولات بين المللي و پديدهاي نو منفعل نيست ، راه انزوا را در پيش نمي گيرد، بلكه حضوري فعال در تمام عرصه ها دارد. بسترهاي فكري، فرهنگي و اجتماعي جامعه را براي گسترش عدالت و دادگري مهدوي آماده مي كند.
عدالت همه جانبه و فراگير حضرت مهدي (عجل الله تعالي فرجه الشريف ) يكي از نتايج و آثار آن استقرار امنيت كامل است. امنيت نيز چون انتظار، مقوله اي هميشگي و همراه ديرين بشر است .
امنيت يعني نبود ترس و وحشت از آرزوهاي هميشگي بشر است، كه اين مقوله با وسعت جهاني اش در حكومت جهاني مهدوي تحقق مي پذيرد.
و اما در عصر انتظار هم كه مقدمة ظهور است مي توان زمينه هاي تحقق امنيت جهاني را فراهم نمود. چنين به نظر مي رسد كه در عصر انتظار مواردي را مي توان يافت كه بستر هاي مناسب براي تحقق امنيت جهاني مي باشند. اگر عوامل بروز ناامني را مورد بررسي قرار دهيم در مي يابيم كه فقر وجهل و بي عدالتي و يأس و نااميدي از مهمترين عوامل ناامني و جنگ و بروز اختلاف است. در عصر طلايي ظهور كه عدالت همه جانبه و فراگير تحقق مي پذيرد، و رفاه و امنيت كامل در سر تا سر گيتي استقرار مي يابد، تا آن جا كه اگز زني با زيور آلات خود از عراق به شام سفر كند كسي و چيزي مزاحم او نمي گردد و اين چنين اطمينان و امنيت سايه مي افكند.
عصر انتظار كه مقدمه اي دوران ظهور است مي توان زمينه چينين امنيتي را فراهم آورد. توجه به موارد زير مي تواند بسترهاي امنيت را در عصر كنوني فراسوي بشريت بگشايد : ۱- ترويج ارزش هاي اخلاقي ، چرا كه بشريت امروز سخت نيازمند معنويت است . تعالي و رشد اخلاق انساني و توجه به معنويت، امنيت فردي و اجتماعي را تأمين مي كند. ۲- گسترش اميد واقعي ، انسان باورمند، به آيندة جهان و فرداي روشن را، از پس تاربكي هاي امروز ديدن، داراي سلامت رواني بوده و افسرده و سرخورده نخواهد بود . بنابراين ، مي بايست آينده روشن جهان را به بشريت دچار بحرانهاي گوناگون شده ارائه كرد و عصر طلايي ظهور به ويژه عدالت فراگير ان را به زيبايي ترسيم كرد تا بشريت شناختي و باوري از آينده داشته باشد و براي تحقق آن دوران و شرايط آن آمادگي هاي لازم را كسب نمايد.
تلاش در بهبودي وضعيت اقتصادي و توجه به شكوفايي خرد و انديشه از ديگر زمينه هايي است كه مي توان در تحقق امنيت نقش مؤثر و بسزايي داشته باشد. ترسيم و تصور آرمان شهر مهدوي و گفتگوي از آن براي جهانيان مي تواند شناختي نسبت به آينده باشد تا آمادگي هاي لازم براي تحولات آينده و آگاهي به آن كسب گردد.
كليد واژه ها : امنيت ، انتظار ، معنويت ، عدالت ، اميد .
آن بی نهایت محض !
از آخرین صحیفة ماندگار خویش
تصویری از پایان عالم ،
به ودیعت نهاده است
مقدمه
موعود باوري و اميد به آينده روشن و اعتقاد به تحقق وعده هاي الهي در آينده دور يا نزديك كه در آن آرمان اديان الهي و به خصوص دين اسلام برآورده خواهد شد ، « انتظار » است . پس انتظار موعود، انديشه اي فراگير و جهان شمول است.
آنچه در متون ديني و بخصوص معارف شيعي آمده است ، موعود « حضرت مهدي» حجت خداست كه باظهورش دين احيا شده ، سنت ها و ارزش هاي والاي انساني برقرار و عدالت همه جانبه و امنيت « رفاه كامل مستقر مي شود. اينهمه در پرتوي شكوفايي خرد و انديشه و كمال عقل با هدايتگري امام معصوم (عليه السلام) تحقق مي پذيرد.
براي چنين تحول عظيمي در عصر انتظار كه دوران تلاش و حركت و فعاليت است بايد بسترها و زمينه هاي مناسب را فراهم نمود.
جريان اوضاع جهان و پيشرفتهاي بدست آمده در امور مادي و صناعي، روابط بين المللي و ديگر مؤلفه ها سبب گرديده است تئوري دهكده جهاني و جهاني شدن مطرح گردد. و اين مي تواند زمينه اي براي تأسيس حكومت واحد جهاني حضرت مهدي(عجل الله تعالي فرجه الشريف ) فراهم كند هرچند كه جهاني شدن با حكومت جهاني مهدوي بسيار متفاوت و متمايز است .
استقرار امنيت كامل و صلح جهاني از مهمترين ره آوردهاي حكومت جهاني دوران ظهور است، كه مي توان بسترهاي آن را در عصر انتظار شناخت و براي تحقق آن تلاش كرد.
البته بايد توجه نمود كه امنيت و رفاه كامل و صلح همه جانبه كه آروزي ديرين بشر است، در زمان ظهور محقق مي شود اما از آنجا كه انتظار مقدمه اي ظهور است در عصر انتظار هم ظرفيت هايي براي امنيت و صلح جهاني وجود دارد كه در اين نوشتار به برخي از آن اشاره مي شود.
انتظار، تلاشي هدفمند
در سرشت آدمی خواسته ها و تمایلاتی وجود دارد كه از آن ها به امور فطری یاد می شود. یكی از این تمایلات امید به آِینده است هر فردی در انتظار بهروزی و آینده روشن است انتظار آمیخته با روح و جان آدمی و توأم با انسان است* ، و همان گونه كه دیگر غرایز و امور فطری عبث و بیهوده آفریده نشده اند، امید بستن به آینده و داشتن تصویری از فردای روشن و درخشان نیز بیهوده نیست دین حیات بخش اسلام، امور فطری را رهبری نموده است .
تا در راه كسب كمال حركت نموده و از خطر سقوط در فساد و تباهی در امان بمانند. در اسلام و به خصوص تشیع به امر انتظار توجه خاص شده است انتظار یعنی تصویری از آینده ی پر از سعادت ، انتظار یعنی ایمان به امامت و رهبری الهی و عدالت پیشه كه در همة متون دینی به آن تذكر داده شده است. در آیات حیات بخش قرآن از آن سخن به میان آمده است ، در احادیث و روایات نبوی و اهل بیت عصمت و طهارت (علیهم السلام) مورد توصیه و تشویق قرار گرفته است توجه به آیات و بازخوانی روایات ما را به پویایی معنای انتظار آگاه می كند .
در قرآن كریم آیات متعددی وجود دارد كه انسان را به آینده نوید داده و امید وار می سازد برخی از این آیات عبارت اند از :
«ٌوَ الذَّی اَرسل رسوله بالهدی و دین الحق لیظهره علی الدین كله و كفی بالله شهیدا »(فتح ، ۲۸)
«او خدایی است كه پیامبرش را به هدایت و دین حق فرستاده است تا آنرا بر همة ادیان پیروز گرداند و بر حقیقت این سخن گواهی خداوند كافی است »
آیه ای دیگر با اندكی تفاوت با آیه ی قبل در سورة صف ذكر گردیده است :
” هٌوَ الذَّی اَرسل رسوله بالهدی و دین الحق لیظهره علی الدین كله و لوكره المشركون”(صف،۹)
«او كسی است كه پیامبرش را با هدایت و دین حق فرستاده است تا آن را بر همة ادیان پیروز گرداند هر چند برای مشركان نا خوشایند باشد».
آیه ای دیگر: »و نرید ان نمن علی الذین استضعفوا فی الارض ونجعلهم ائمه و نجعلهم الوارثین»(قصص ،۵)
« ما اراده نموده ایم بر مستضعفان زمین منت نهاده ، آنان را پیشوا قرار داده و وارث زمین گردانیم».
در آیات مذكور و دیگر آیات روشن بخش قرآن ، پیروزی نهایی حق و غلبة دین حق (اسلام)-(براساس ان الدین عند الله الاسلام _ آل عمران ۱۹) و بر چیده شدن هر گونه ستم و ظلمی و تشكیل حكومت مستضعفان و استقرار كامل ارزش های والای انسانی وعده داده شده است از طرف دیگر چون خدای متعال قادر و قاهر مطلق است كسی نمی تواند مانع تحقق ارادة الهی گردد چنان كه در آیة (لوكره المشركون) به آن اشاره می نماید. هرچند كافران و منافقان برای خاموش كردن نور الهی به هر وسیله ای تمسك می جویند گاهی از طریق محاصرة اقتصادی ، به راه اندازی جنگ ها ، تفرقه افكنی ، تهاجم فرهنگی ، و به انحراف كشیده جامة مسلمین ولی سر انجام وعده های الهی كه غلبة حق و پیروزی شایسته كاران است تحقق می پذیرد. چرا كه خداوند می فرماید «والعاقبه للمتقین» این نوید و بشارت حق است كه سر انجام سعادتمند با متقیان است .
سخن علامه طباطبایی در این باره چنین است:دین حق سر انجام پیروز است نوع انسان به موجب فطرتی كه خداوند در نهادش قرار داده خواستار سعادت حقیقی خود می باشد ، و سعادت واقعی انسان در این است كه زندگی جسم و جانش هر دو تأمین شود. دنیا و آخرت هر دو منظور گردد و دانستیم كه اسلام و دین توحید نیز در پی همین مطلب است ». و سپس جهت حاكمیت همه جانبة دین را چنین توضیح می فرمایند : « اسلامی كه ما از آن بحث می كنیم عبارت از همان هدف نهایی است كه اصولاً نوع انسان به سوی آن رهسپار می باشد، . كمالی است كه انسان به موجب غرایز خود دانسته یا ندانسته به سوی آن روان است و تجربه های قطعی كه در انواع مختلف موجودات به عمل آمده چنین نتیجه می دهدكه اصولا نظام خلقت هر نوعی از انواع موجودات را به سوی هدف و كمالی كه متناسب با او است سوق می دهد و انسان از این قاعده مستثنی نیست » ( المیزان ج۴،ص۲۲۶).
آنچه از آیات به دست می آید غلبه و پیروزی نهایی دین حق است كه این امر با استناد به روایات در زمان حكومت حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) تحقق می پذیرد
در روایات هم با تأكید و توجه خاصی از انتظار سخن گفته شده است تا آنجا كه یكی از وظایف مهم بلكه بالاترین وظیفه كه برتر و والاتر از آن نیست مسئلة انتظار فرج است.وجود شریف پیامبر اكرم (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند : « افضل اعمال امتی انتظار فرج الله عزوجل» (بحار ج۵۲ ص ۱۲۲)
«برترین اعمال امت اسلامی انتظار گشایش از خداوند متعال است و در حدیث شرف دیگری فرمودند : «افضل العبادت انتظار الفرج »(بحار ج ۵۲ ص ۱۲۵)
«برترین عبادت ها انتظار فرج است»
و در حدیث دیگری حضرت امیر علیه السلام انتظار فرج را از محبوبترین و برترین اعمال شمرده اند.(بحار ج ۵۲ص ۱۲۲) و احادیث متعددی دیگری كه در این باره آمده است.
مفهوم انتظار
انتظار یعنی امید همراه با اشتیاق و آمادگی برای آینده بهتر ، انتظار یعنی آینده نگری و تحول و رشد همه جانبه برای سعادت بشر انتظار یعنی تلاش برای برقراری حكومتی عدل پیشه و عدل گستر و امید وآرزو برای استقرار ارزش های والای انسانی تحقق عدالت امنيت كامل و رفع ظلم ها و تبعیض ها چنین آرزو امیدی در لسان روایات «انتظار فرج» خوانده شده است.
انتظار ایستا
انتظار كه امر پر اهمیت و دارای فضائل بسیار می باشد همچون دیگر واژگان و مفاهیم دینی اسلامی دو گونه معنا شده و دو برداشت از آن شده است . برخی دربارة انتظار چنین تفكری دارند كه مفهوم انتظار و معنای انتظار فرج این است كه یك مسلمان شیعه به جای تزكیة نفس ،تهذیب اخلاق ، اصلاح خود و اصلاح جامعة خویش ، امر به معروف و نهی از منكر و فارغ از هرگونه مبارزه با بی عدالتی و ستمگری ها و فساد و تباهی ها در گوشه ای بخزد و پیوسته فقط مشغول گریه و زاری باشد و دور از اجتماع و مسئولیت های اجتماعی فردی خود فقط و فقط به خواندن دعا و اذكار به پردازد و روزگار را با این باور به سر ببرد كه باید منتظر باشیم تا امام عصر (عجل الله تعالی فرجه الشریف) بیاید و خود همة كارها را انجام دهد .
استاد شیهد مرتضی مطهری از این نوع انتظار ، تعبیر به انتظار ویرانگر نموده و چنین می نویسد : «برداشت قشری از مردم از مهدویت و قیام و انقلاب مهدی موعود این است كه صرفاً ماهیت انفجاری دارد ،و فقط و فقط از گسترش و اشاعه و رواج ظلم ها و اختناق ها و حق كشی ها و تباهی ها ناشی می شود». (قیام و انقلاب مهدی ص ۶۲)
این انتظار كه انتظار منفی• است بزرگترین عامل انحطاط و تن دادن به ذلت و توجیه وضع موجود است.
بنا بر برداشت فوق از انتظار هر اصلاحی محكوم است و برعكس هر گناه و فسادی ، هرظلم وتبعیضی هر پلیدی و آلودگی به جهت اینكه مقدمة این انقلاب بزرگ و اصلاح كلی است روا خواهد بود و به تعبیر استاد شهید : « این جاست كه گناه هم فال است و هم تماشا ، هم لذت و كام جویی است و هم كمك به انقلاب نهایی ».همان،۶۳)
در این نگاه و این فهم از انتظار اگر شخص خود اهل گناه و فساد نباشد در ضمیر و اندیشة او رضایتمندی از كارگناه كاران و فساد پیشه گان وجود دارد چرا كه اینان مقدمات ظهور را فراهم می نمایند. در اين باور در برابر تحولات بين المللي موضعي منفعل و انزوا د پيش گرفته مي شود.
انتظار پویا
انتظار مثبت و پویا یعنی ایمان به امامت و رهبری الهی و عدالت پیشه یعنی عشق به عدالت وارزش های انسانی همراه با تلاش برای برقراری حكومت جهانی یعنی داشتن روحیه تعهد و مسئولیت پذیری در این برداشت از انتظار ، انسان مسلمان وشیعة منتظر فرج امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) پایبند به اصول و فروع دین بوده دارای اخلاق حسنه و در جامعه فردی متعهد و مسئول است در این برداشت منتظر بی تفاوت و بدون دغدغه نیست بلكه در متن اجتماع بوده ، از امر به معروف و نهی از منكران غافل نموده و در زمرة مبارزان با ستم و ظلم و فساد و بی عدالتی ها و در جملة تقوا پیشه گان قرار می گیرد تا زمینة ظهور دادگستر حقیقی فراهم آید .
با دقت در مفهوم انتظار استفاده می شود كه در او دو عنصر اساسی به چشم می خورد :
۱.نفی وضع موجود ۲. به دست آوردن وضعیت مطلوب
با توجه به این دو ركن اساسی انتظار، فرد منتظر همواره جهت به دست آوردن شرایط مطلوب تلاش و حركت می كند بنابراین انتظار با حركت، پویایی ، تلاش و فعالیت توأم است و با ایستایی و بی تفاوتی ناسازگار، و در برابر پديدها و فرصت هاي پيش آمده براي بدست آمد و شرايط مطلوب و تلاش مي كند.
در همین مورد نكته ای در خور ذكر است آن این كه یكی از اسم ها ی مبارك حضرت مهدی ((قائم)) است كه انسان شیعه با شنیدن این نام مبارك به پا می ایستد كه با این حركت بگوید شیعة علوی و فاطمی هر لحظه برای مبارزه و جان فشانی در راه آرمان ها ی مقدس حضرت مهدی آمادۀ قیام است این قیام نشان می دهد كه منتظر حقیقی هرگز ذلت پذیر نیست و همواره عزیز و سربلند است.
محمد رضا حكیمی در این باره می نویسد « دربارة قیام به هنگام ذكر نام ((قائم)) مطالبی ذكر كرده اند، از جمله این كه این احترام موجب توجه خاص آن امام به قیام كننده می شود. لیكن حكمت اجتماعی و اقدامی آن نیز نباید مورد غفلت قرار گیرد . آمادگی افراد در هر حال برای ((قیام)) و مبارزه و جهاد در راه تحكیم عدالت جهانی و حفظ حقوق انسان ها واجد اهمیت به سزا است . شیعة منتظر- بلكه هر مسلمان در عصر غیبت باید همواره دارای چنین هدفی باشد و در راه تحقق آن به وسایل گوناگون بكوشد ، و تا آنجا این آمادگی را داشته باشد و ابراز داشته باشد كه هرگاه نام پیشوای قیام (قائم) ذكر می شود به پا خیزد و آمادگی همه جانبة خویش را نشان دهد و این آمادگی را همیشه در خود دیگران تلقین و در خود و دیگران تحكیم كند» (خورشید مغرب ص ۲۶۳).
از مطالب فوق این نتیجه را می توان گرفت كه ره آورد انتظار حركت آفرینی ، فعالیت ، تلاش ، امید و اشتیاق همراه با تلاش است . تربیت یافته گان در مكتب تعالی بخش و سازندة انتظار ، با امید وشوق به آرزوی روز ظهور و تحقق وعده های الهی به سر می برند و خود و جامعة خود را مهیای چنین حماسة بزرگ می نمایند.
جايگاه امنيت
بي ترديد يكي از نياز هاي اساسي و حياتي انسان « امنيت » است. امنيت با آفرينش انسان همراه بوده و زندگي اجتماعي و برآورده شدن ديگر نيازهاي انسان در سايه امنيت تحقق مي يابد .
همزاد بودن انسان با نياز به امنيت و توجه خاص انسان به آن و امنيت را جزء نيازهاي نظري بشر قرار داده است.
آرامش ، رشد و شكوفايي انسان بروز همه استعدادها و رسيدن به همه كمالات انساني در سايه امنيت به دست مي آيد .
درباره امنيت و معناي متفاوت آن سخن هاي فراوان گفته شده است.
امنيت در لغت مقابل ترس و اضطراب و مترادف با آرامش است. صاحبنظران علوم سياسي از زواياي مختلف امنيت را تعريف نموده اند كه در مجموع امنيت عبارت است كه وجود احساس رضايت و اطمينان خاطر و نبود ترس، اجبار و تهديد . برطرف نمودن عوامل ترس و نا امني از اساسي ترين امور براي تأمين امنيت است.
اينست كه در متون ديني نيز از جاگاه ويژه اي بر خوردار است . در روايات اهل بيت گران تر سنگ تر از امينت نعمتي وجود ندارد .
علي (عليه السلام ) مي فرمايد : « لا نعمة اهنآ من الامن .» « هيچ نعمتي گواراتر از امنيت نيست.»
و در جاي ديگر اصل اساسي زندگي را منيت مي دانند : « ماهيته العيش في الامن.»
و باز در روايت ديگر فرموده اند : «شر الاوطان ما لم يأمن فيه القطان » « بدترين اوطنها جايي است كه اقامت كنندگان آن احساس امينت نداشته باشند.»
دقت « در روايات فوق و ديگر احاديث اهميت جايگاه فوق العاده « امنيت » براي ما روشن مي گردد. اهميت امنيت نه تنها به لحاظ رواني و جهت اجتماعي آن است بلكه حتي در سطح بين الملل نيز حائز اهميت فراواني است و لذا امنيت جهاني و فراگير چيزي است كه در آيات و روايات مربوط به عصر ظهور نويد آن داده شده است.
بدون ترديد امنيت كامل فردي و اجتماعي و رفاه و آسايش همگاني در عصر ظهور حضرت حجت (عليه السلام) اتفاق خواهد افتاد . امنيت و صلحي كه بشر در طول تاريخ همواره آروزي آن را داشته است . امنيت و صلحي كه بر سراسر گيتي سايه مي افكند تا آنجا كه حتي بين حيوانات نيز آشتي برقرار مي شود.
از عمده عواملي كه باعث چنين امنيت كامل و صلح همه جانبه مي شود مي توان موارد زير را مد نظر داشت . از آنجا كه در دوران ظهور علم و دانش توسعه مي يابد ، جهل و ناداني و خرافات كه عامل بروز بسياري از نا امني هاي اجتماعي است ازبين مي رود.
با توسعه اقتصاد و تقسيم مساوي اموال بين انسان ها فقر و تهيدستي ريشه كن مي گردد . و در نتيجه فساد و بي عفتي از بين مي رود . تجلي عدالت مهدوي با گستره و ابعادش ، بساط ظلم و ستم را بر مي چيند و فضاي امن و امان و آرامش خاطر و اطمينان فراهم مي گردد.
ارتباط امنيت و انتظار
گفته شد از تحولات و دگرگوني هاي مهمي كه در عصر ظهور در پرتوي حكومت جهاني حضرت محقق مي شود استقرار امنيت خواهد بود . امنيتي كه در زمان حكومت حضرت اتفاق مي افتد همه جانبه و فراگير خواهد بود چرا كه با ظهور، فرجام تاريخ روشن خواهد شد . آينده و فرجامي كه در آن حق بر باطل پيروز شده عدالت و آزادي جايگزين ظلم و استبداد خواهد شد . دردها ، مشكلات و بدبختي همة انسان ها به پايان خواهد رسيد، ترس و وحشت و نا امني جايش را به محيط امن و آرام داده و بندگان صالح وارثان و حاكمان زمين و زمان خواهند شد. قرآن كريم در آيات روشن خود پيروزي حق بر باطل غلبه راه و رسم انبياء و اديان، خلافت و وراثت مؤمنان و صالحان از دين جهان شمول «اسلام» و تحقق صلح و امنيت جهاني را به قطعت وعده داده است . و به عنوان نمونه در سوره نور در باره تحقق صلح و امنيت جهان مي فرمايد : « وعد الله الذين آمنوا منكم و علموا الصالحات و ليستخلفنهم في الارض كما استخلف الذين من قبلهم و يمكنن دينهم الذي ارتضي لهم و ليبدلنهم من بعد خوفهم امناً يعبدونني لا يشركون بي شياً و من كفر بعد ذلك فاولئك هم الفاسقون.» آيه ۵۵.
« خداوند به مؤمنان و شايسته كاران وعده داده است كه آنها را جانشين زمين قرار دهد و ديني كه خداوند آن را براي آنها پسنديده است مستقر سازد و دوران ترس آنها ا تبديل به امنيت نمايد تا بدون ترس خداي خود را بندگي نمايند و چيزي را شريك او قرار ندهند در اين آ يه شريفه خداي متعال به سه امر وعده فرموده و مژده داده است : ۱- حكومت جهاني مؤمنان ۲- استقرار دين خدا ۳ – استقرار امنيت كامل .
آنچه از روايات و احاديث رسول گرامي اسلام و اهلبيت مطهرش نقل شده است سنتها و وعدهاي الهي است كه در آيات قران به آن اشاره شده و نويد دوراني روشن را مي دهد. اين وعده ها در عصر ظهور آخرين حجت خداوند مهدي (عج ) محقق خواهد شد.
عصر ظهور كه با جنبش عظيم علمي و فكري جهل و ناداني محو خواهد شد و با نزول بركات آسماني وجود جوشش ذخاير زميني و تقسيم و تساوي اموار پيشرفتهاي اقتصادي فقر و تهدستي كه از عوامل مهم نا امني در سطح جهان است، از بين خواهد رفت. با استقرار عدالت فراگير و وسيع همه جانبه، ظلم و تبعيض ريشه كن شده و فاصله هاي طبقاتي محو و نابود خواهد شد. در نتيجه، با از بين رفتن جهل و ناداني ، وحشت و ترس ، ظلم و فقر، «امنيت جهاني» حاصل مي شود، و انسان ها بدون دلهره و اضطراب فضاي سالم انساني ره سعادت و كمال را طي خواهند كرد. گرچه اين تحولات، در عصر ظهور محقق مي شود، اما در عصر انتظار هم كه مقدمات ظهور بايد محقق گردد و در مواجهه با اين تحولات موضعي فعال و تلاشي هدفمند را اتخاذ نمود. گرچه انتظار با مقولاتي چون جهاني شدن به معناي ترويج ليبراليسم، تسلط بازار اقتصاد آزاد بر جهان و حاكميت و غلبه فرهنگ غربي ( البته غرب نه به معني جغرافيايي آن ) در تعارض و تضاد است و همچنين مقوله امنيت جهاني اگر به معناي وجود قدرت واحد و آن هم حاكميت يك جانبه آمريكا باشد، (كه اكنون اين تئوري به شدت از سوي دول غربي مطرح و پيگيري مي شود و در پي تحقق آن تلاش مي كنند؛) با انتظار كه مكتب اعتراض(نارضايتي از وضع موجود و تلاش براي دست يابي به وضع مطلوب) است ناسازگاري دارد . اما اولاً: مي توان امنيت مد نظر حكومت امام مهدي(عج) را به جهانيان عرضه كرد و در راه تحقق آن تلاش كرد، و ثانياً: با وجود اعتراض به وضعيت موجود و راه كارهاي ارائه شده از ناحيه قدرتمندان جهان، حضوري فعال در تمام عرصه ها داشت. چرا كه اعتراض و تعارض ( فرهنگ انتظار) با پديده هاي مثل ( جهاني شدن ) و( امنيت و صلح جهاني ) دو پيامد را مي تواند به دنبال داشته باشد.
الف- اينكه شخص منتظر به دليل ناسازگاري با وضعيت موجود، راه انزوا و گوشه گيري را در پيش بگيرد و بي تفاوت و بر كنار از هر واقعه و حادثه اي باشد؛ و چه بسا فارغ از هر گونه مبارزه با بي عدالتي و فساد و تباهي در گوشه بخزد و پيوسته فقط مشغول گريه و زاري باشد؛ و دور از اجتماع و مسئوليتهاي اجتماعي و فردي خود به اين پندرا گرفتار آيد كه بايد منتظر بود تاامام عصر (عج) بيايد و خود همة كارها را انجام دهد و بلكه چنين گمان رود رود هر چه وضع بدتر شود بهتر است و زمان ظهور نزديك تر ! در اين نگاه منتظر به خود و زندگي شخصي اش مي انديشد، با جامعه، حوادث و پديدهاي آن كاري ندارد بلكه در باور او هر اصلاحي محكوم است ! و به عكس هرگناه و فسادي، هر ظلم و تبعيضي روا خواهد بود ! بايد جامعه در لجنزار گناه و فساد غوطه ور گردد تا فرج نزديك تر شود .
ب- پيامد دوم در مواجهه با تحولات بين المللي و مقولاتي چون «امنيت» و «صلح جهاني» و «جهاني شدن» و پديده هايي از اين قبيل اين است كه شخص منتظر ، ميدان را به حريف وا نمي نهد، او حضوري فعال، مستمر و مداوم براي اصلاح وضع موجود دارد؛ زيرا انتظار به معناي ايمان به امامت و رهبري الهي و عدالت پيشه و عشق به عدالت و ارزشهاي انساني، همراه با تلاش براي برقراري حكومت جهاني و استقرار امنيت جهاني و صلح جهاني است .
شخص منتظر بي تفاوت و بدون دغدغه نيست، بلكه در متن اجتماع بوده و در زمره مبارزان با ستم و ظلم و فساد بي عدالتيها قرار مي گيرد تا زمينه ظهور دادگستر فراهم آيد. چرا كه در اين نگاه، انتظار حركتي هدفمند و تلاشي جهت دار است كه داراي دو عنصر اساسي است، نفي وضع موجود به دست آوردن وضعيت مطلوب با توجه به اين دو ركن اساسي انتظار فرد منتظر همواره براي بدست آودن شرايط مطلوب تلاش مي كند بنابراين انتظار با حركت، پويايي، تلاش و فعاليت توأم است؛ و با ايستايي و بي تفاوتي ناسازگار. در باور اين منتظران روزي خواهد رسيد كه وضعيت مطلوب فرا مي رسد و جور و جفا رخت بر مي بندد فساد و تبعيض تجاوز و آدم كشي ، سلطه طلبي ، انحصار ، قدرت طلبي ، خودكامگي و … به يكباره از بين مي رود . چرا كه از ديدگاه قرآن و سنت نبوي ، احاديث ائمه، متون و معارف ديني سرانجام حاكميت زمين از آن بندگان صالح خداوند است
در اين حالت از انتظار انسان كه اميد به فرداي بهتر دارد از يك سو با باطل و ستم ها در مي آويزد و از سوي ديگر با حق و عدالت در مي آميزد . اين مي طلبد كه درضمن نامطلوب دانستن وضعيت موجود تلاش براي تحقق وضع مطلوب و در صدد اصلاح آن باشد. و دين ايجاب مي كند تا از تمام امكانات لازم در اين زمينه بهره ببريم و در ترسيم فضاي حكومت جهاني مهدوي كوشش نموده و جهانيان و افكار جهان را متوجه آن كنيم تا زمينه هاي آن فراهم آيد.
چرا كه اگر بخواهيم در دنياي كنوني همگام با تحولات بين المللي حركت نماييم و هم « منتظر» به معنايي كه گفته آمد، باشيم ناگزيريم حضوري فعال در تمام عرصه ها داشته باشيم و ظرفيت هاي فرهنگ انسان ساز و پوياي انتظار بهره هاي كافي را ببريم . در مكتب عالي انتظار همانگونه كه زمينه هاي تحقق حكومت جهاني را مي توان يافت، بسترها و زمينه هاي تحقق امنيت جهاني (البته نه آن امنيتي همه جانبه و آرماني حكومت مهدوي) را مي توان فراهم آورد، كه به برخي ازآن ها در اين نوشتار اشاره مي گردد.
ترويج معنويت و ارزش هاي اخلاقي
در دنياي كنوني كه رشد يكسويه تكنولوژي و دور ماندن انسان از حقيقت خويش و غفلت از غايت خلقت ، بشريت را دچار بحران معنويت و بحران هويت نموده است؛ آنچنان كه تفكران واقع گرا تنها راه نجات بشر را توجه به معنويت مي دانند در چنين شرايطي در انتظار سازنده و پويا، كه بشارت تجديد حيات معنوي بشر را مي توان يافت، و انتظار مي تواند براي انسان سر گردان ودچار بحران هويت شده ي امروز بازگشتي به خويشتن خويش باشد.
و اگر بشر متوجه به مقوله هاي معنوي شود و در پرتو آن رشد نموده و تربت شود به ارزش هاي اخلاق جايگاه شايسته ي قائل باشد و پايبند به اخلاق انساني گردد، و با آرامش روان در خانواده ، مدرسه و اجتماع خواهد بود و اگر انسان ها از چنين آرامشي برخودار باشند مي تواند در سطح كل و امنيت جهاني تأثير گذار باشد.
شكوفايي خرد و انديشه
يكي از مهمترين عوامل مؤثر در ايجاد نا امني و بروز نزاع ها در جوامع، جهل و ناداني است. از آن طرف توسعه علم و دانش عامل مهم امنيت است.
در دوران ظهور و حكومت جهاني و ايده آل و آرماني حضرت مهدي (عج) دامنه علوم گسترش يافته و خرد و انديشه به شكوفائي نهايي خود مي رسد و در پرتو علم و دانش انسانها طعم شيرين امنيت را در تمام ابعادش مي چشند امام باقر(عليه السلام) مي فرمايند : « اذا اقم قائمنا وضع يده علي رؤس العباد ، فجمع به عقولهم و اكمل به احلامهم »(بحار الانوار ، ج ۵۲ ، ص ۳۳۶)
« قائم ما ، به هنگام تحول مهم ظهور ،نيروهاي عقلاني توده ها را تمركز مي دهد، و خردها و دريافتهاي خلق را به كمال مي رساند.» (محمد حكيمي ، ص ۹۹ )
در حديث ديگري امام باقر (عليه السلام) مي فرمايند : « و تؤتون الحكمة في زمانه حتي ان المرأة تتقضي في بيتها في كتاب الله تعالي و سنة الرسول الله (ص) » (بحار ، ج ۵۲ ، ص۳۵۲.)
« در زمان حكومت مهدي (عليه السلام) به همه مردم حكمت داده مي شود تا آنجا كه زنان در خانه ها با توجه به كتاب و سنت پيامبر (ص) قضاوت مي نمايند .
يا در حديث گران سنگ ديگري كه امام صادق (عليه السلام ) فرموده اند : علم و دانش به ۲۷ حرف تقسيم شده است ، اما تا كنون بيش از دو قسمت آن در دسترس بشر قرار نگرفته است، اما وقتي قائم ما (عليه السلام) قيام مي فرمايند ۲۵ قسمت ديگر را آشكا مي كند .»
آن گونه كه از اين روايات و ديگر احاديث استفاده مي گردد، دوران ظهور كه عصر استقرار امنيت كامل است، علم ودانش به اوج خود رسيده و در پرتوي آن عدالت ، امنيت و … آشكار مي شود.
در عصر انتظار كه مقدمه ظهور است، چرا كه فرموده اند : « … فيواطئون للمهدي (عج) يعني : سلطانه» منتخب الاثر ج ۲ ، ص ۳۱۹. اين كه بايد، زمينه هاي ظهور را در عصر انتظار فراهم كرد، و آنچه در عصر ظهور به وقوع مي پيوندد در عصر انتظار بايد بسترش فراهم آيد، و مقصود از اين زمينه سازي مي تواند زمينه سازي فرهنگي، فكري ، علمي و … باشد . بنابراين، مي توان در زمان انتظار بسترها و زمينه هاي رشد عقلي – علمي و توسعه دانش را فراهم نمود تا در پرتوي آن بستر امنيت نيز حاصل گردد.
بهبود وضعيت اقتصادي
آنچه در طول تاريخ منشأ و عامل بروز اختلاف و جنگ ، خونريزي ، نا امني بي ثباتي شده ، به دست آوردن ثروت و منافع بيشتر بوده است. انسانها در طول تاريخ براي به دست آودن ثروت اختلاف داشته و به خاطر آن از ريختن خون يكديگر هم مضايقه ننموده اند. اگر در يك نظام اقتصادي ثروت عادلانه تقسيم شود، چنانكه در زمان ظهور چنين است ، رخدادهاي ناگواري مثل جنگ ، نزاع و … ظلم استضعاف رخت بر مي بندد .
در دوران انتظار كه مقدمه ظهور است ، بهبودي وضعيت اقتصادي مي تواند عامل ايجاد «امنيت » به شمار آيد. اين توانمندي را بايد منتظران دارا باشند، چرا كه مسئوليت خطير منتظران كه آماده سازي خود و جامعه است، برخورداري از توان مالي و اقتصادي را نيز مي طلبد .
وآيات پيامبر اكرم (ص) و اهل بيت مكرمش سيماي اقتصادي دروان ظهور را چنين ترسيم نموده اند : « يكون في امتي المهدي … تنعم امتي في زمانه نعيماً لم يتنعموا مثله قط : البر و الفاجر ، يرسل السماء عليهم مدرارا و و لا تدخر الارض شيئاً من نباتها … » بحار ، ج ۵۱ ، ص ۷۸. در امت من مهدي (ع) قيام مي كند … و در زمان او مردم به نعمتهايي مي رسند كه در هيچ زماني به آن نعمتها دست نيافته اند، آسمان بر همه، هم نيكوكار و هم بدكار ببارد، و زمين چيزي از ذخاير و روييدن هاي خود را پنهان نمي كند.
در حديث شريف ديگري امام صادق (ع) مي فرمايند: ان قائمنا اذا قام اشرقة الارض بنور ربها … و يطلب الرجل منكم من يصله بماله و يأخذ منه ذكاته فلا يجد احداً يقبل منه ذلك واستغني الناس بما رزقهمم الله من فضله » (بحار ،ج ۵۲ ، ص ۳۳۷.)
« هرگاه قائم ما (حضرت مهدي (ع) ) قيا م كند ، زمين با نور خداي متعال نوراني مي گردد و شما براي دادن مال يا ذكات دنبال كسي مي گرديد، كسي را نمي يابيد كه از شما قبول كند و مردمان همه به فضل الهي بي نياز مي گردند . »
در حكومتي كه عدالت در تمام ابعادش گسترش مي يابد تأمين معيشت كل جامعه بشري، و ايجاد وفاق و امنيت اقتصادي مورد تأكيد است .
از سوي ديگر، روشن است فقر و تهي دستي در فساد و بي عفتي، نا امني و … تأثيري ترديد ناپذير دارد. پيامدهاي بسيار ناگوار بر جامعه و فرد مي گذارد و آدمي را دچار ركود و سستي نموده و حيثيت انساني و اجتماعي او را به مخاطره مي اندازد. بنابراين، بسياري فقر و تهي دستي را يكي از عوامل بي ثباتي و نا امني اجتماعي شمرده اند.
بهبودي وضعت اقتصادي و توجه به رفاه و تأمين نياز هاي معيشتي انسان مي تواند قدمي براي ايجاد امنيت باشد . د
دوران انتظار كه دوران فراموشي تكاليف نيست، بلكه دوران مسئوليتهاي خطير و فراهم آوردن مقدمات ظهور است، در پيشرفت و رونق اقتصاد (سالم) نيز بايد تلاش شود چرا كه وظيفه منتظران كه آماده سازي خود و اجتماع است، برخورداري از توان مالي و اقتصادي را نيز مي طلبد. علاوه بر اين كه براي زدودن فقر از چهره اجتماع و تأمين امنيت اقتصادي و در پرتوي آن استقرار امنيت رواني و همه جانبه بايد تلاش نمود، بهره مندي از امكانات مادي از بعد ديگر هم مي تواند براي منتظران مورد توجه باشد، و آن عبارت است از : تبليغ و گسترش دين و معارف كه نيازمند هزينه است « حفظ دين و فرهنگ ديني و ديگر مظاهر و شئون دين و همچنين گسترش و تبليغ آن نيازمند قدرت مالي و اقتصادي است.
جامعه متدين بايد بكوشد تا از راه كسب حلال – چه كشاورزي چه صنعتي و چه ديگر راه ها – توانگر و با تمكن باشد تا آن توانگري و توانمندي را به هنگان لزوم در خدمت نشر دين خدا و آرمانهاي والاي انساني بكار گيرد. » محمد حكيمي ، ص ۲۴۱
نويد « اميد واقعي »
امروزه مكاتب مادي و بينش ها و گرايش غير الهي از تصوير روشن فرداي جهان و ارائه آينده انساني و اميد به نجات انسان بحران زده ناتوانند. تفكرات غير وحياني، قادر به طراحي آينده روشن و ترسيم مدينه فاضله، و آرماني براي بشر دچار بحران هاي گوناگون شده، نيست. در چنين مكاتب و تفكراتي نه تنها نجات بشر از بدبختي ها و اندوه و رنج او دشوار مي نمايد بلكه او را از آينده مأيوس نموده و در نتيجه به دليل نداشتن اميد به آينده، بشريت را دچار ركود ، خمودگي و افسردگي و اضطراب نموده است ؛ و بدين ترتيب امنيت رواني فرد و اجتماع سلب شده است. ترديد نيست كه كساني كه به آينده خويش و انسانيت نمي انديشند، و يا براي آينده، فرداي بهتر نمي يابند واميدي به بهبود و رفع بحران هاي بسيار جدي و فراگير و همه جانبه كه تمام ابعاد جهاني و جامه بشر را گرفته است ، نداشته باشند، چنين انسان و انسانهاي نا اميد ، افسرده و سرخورده و محكوم به مرگ تدريجي اند و چنين افرادي بدون ترديد « امنيت » را در هر سطحي چه فردي و اجتماعي به مخاطره مي اندازند چرا كه سلامت و امنيت جامعه در پرتو امنيت روحي و رواني افراد تأمين مي گردد، و اگر كسي نسبت به آينده و فردا نگران بوده و يا هيچ اميد نسبت به فردا نداشته باشد از سلامت رواني برخوردار نبوده و دچار اضطراب و پژمردگي روحي مي گردد. به گفته آن انديشمند، بزرگترين خدمت به بشريت اميد دادن به آن است. « بزرگترين خدمتگزاران عالم بشريت همان اشخاص هستند كه توانستند بشر را اميدوار نگاه دارند…»
در اين بين مقوله « انتظار » به خصوص در آموزه هاي شيعي مي تواند « اميد واقعي » براي فردايي بهتر و آينده اي بدور از بحران هاي كنوني ، بدون ظلم و تبعيض و ستم را براي جهان و بشريت نويد دهد.
اميد به تحول بزرگ و رويداد عظيم قيام حضرت حجت ، امان زمان (عليه السلام) روح و قوام بخش انتظار است. در فرهنگ انتظار اميد به آينده ي زيبا و انساني ترسيم شده است. در مكتب زنده و پوياي « انتظار » بحرانهاي كنوني و رنج و اندوه بشر از وضعيت نامطلوب موجود، پايان پذير تصوير شده و وضعيت مطلوب نويده داده شده است. در پرتو اين تفكر و بينش، انسان از يأس ، سرخودگي و افسردگي رهايي مي يابد . چنانكه انسان منتظر تربيت يافته در مكتب انتظار فعال ، پويا، با نشاط و برخوردار از سلامت رواني است. به اين اميد بخشي انتظار، در متون روشن بخش دين اسلام اشاره شده است. امام علي (عليه السلام) در اين باره مي فرمايند : « انتظرو الفرج و لا يتأسوا من روح الله … فان احب الاعمال الي الله عزوجل انتظار الفرج » بحار ، ج ۵۲ ، ص ۱۲۳.
« چشم به راه فرج باشيد، و از رحمت الهي نا اميد مباشيد ،زيرا كه بهترين اعمال در نزد خداوند انتظار فرج است.»
در حديث شريف به اميد براي گشايش و چشم براه بودن و پرهيز از يأس و نا اميدي اشاره شده است.
در حديث شريف ديگري امير المؤمنان (عليه السلام) آينده را چنين ترسيم مي نمايند : « … الا و من ادركها منا يسري فيها بسراج منير ، و يحذ و فيها علي مثال الصالحين ، ليحل فيها ربقاً ، و يعتق فيها رقاً و يصدع شعباً و يشعب صدعاً في سترة عن الناس لا يبصر القائف اثره و لو تابع نظره … » نهج البلاغه ، ص ۳۸۷ .
… آگاه باشيد كسي كه از ما آن روزگار سياه و پر فتنه را دريابد و با چراغ روشن در آن گام مي نهد ، به نور امامت و ولايت آن تاريكي ها را از هم مي شكافد و با روش و منش شايستگان رفتاري مي نمايد ، تا بندها را بگشايد و بشريت را از اسارت قيد و بند ( هواي نفس ) رهايي بخشد ، اجتماع كفر را پراكنده و پراكندگي اسلام را جمع نمايد ، [آن حضرت اين كارها را انجام مي دهد] و از ديده ها پنهان است … .
ترسيم عدالت مهدوي
يكي ديگر از ابعاد مهم انتظار و اميد به آينده كه از آن بيشتر سخن رفت، كه نقشي مي تواند در استقرار امنيت داشته باشد نشان دادن، و به تصوير كشيدن عدالت همه جانبه حكومت حضرت مهدي(عج) است. ترديدي وجود ندارد كه عدالت خواهي ازخصلت هاي فطري انسان هاست واز اين رو انسانها با هر اعتقاد و هر شرايط سياسي و اجتماعي خواستار تحقق عدالت در همه ابعاد مي باشند و باز ترديدي نيست، كه عدم اجراي عدالت و وجودستم و تبعيض ها باعث بروز انواع ظلم، و ايجاد ناهنجاري ها و نا امني ها مي گردد. تحقق عدالت در قرآن از رسالت هاي مهم انبياء شمرده است.
« لقد ارسلنا رسلنا بالبينات و انزلنا معهم الكتب و الميزان ليقوم الناس بالقسط » حديد ، ۲۵.
« رسولان خود را با دلايل روشن ارسال كرديم و با آنان كتاب و ميزان را فرستاديم تا در بين مردم دادگري كنند.»
امام مهدي (عليه السلام) باظهورش و تأسيس حكومت توحيدي اش با از بين بردن موانع درك حقايق و معارف الهي وازبين بردن مظاهر كفر و شرك ، عدالت، آرزوي ديرين و هميشگي بشر، را درهمه شئون مختلف جامعه بشري پياده مي نمايد . گرچه حكومت مهدوي داراي آثار مهمي چون استقرار امنيت همه جانبه ، اجراي احكام اسلام ، حاكميت توحيد ، تحول در تفكرات، تأسيس حكومت بر مبناي توحيد، ارتقا و تعالي افراد، تساوي اموال و از بين رفتن فقر و فساد و … است و اما عدالت و اجراي آن در همه ي ابعاد از مهمترين رخدادهاي آن عصر طلايي است.
حضرت حجت با برداشتن موانع رشد و كمال انسان و رهايي انسان از قيد و بندها زمين را سرار ازعدل مي نمايد: « … يملا الارض به عدلاً و قسطاً كما ملئت جوراً و ظلماً … » منتخب الاثر ، ص ۳۰۲ .
در حكومت مبتني بر عدل ، در سه جهت، تحول ايجاد مي گردد، كه مي تواند مؤلفه هاي امنيت باشد.
۱- رابطه انسان با خود
در قبل اشاره شد كه رشد خرد و دانش در تأمين رفاه و امنيت نقشي بسزا دارد در حكومت حضرت ولي عصر (عج) به دليل رشد عقل و تفكر و سلطه آن بر نفس و احساس ، زمينه بسياري از نابساماني هاي اجتماعي و عدم امنيت از بين مي رود.
۲- رابطه انسان با جامعه
در پرتوي تحقق عدالت و اقتدار و حاكميت حكومت توحيدي امام عصر (عليه السلام) روابط اجتماعي ، سياسي و اقتصادي بر مبناي عدل پايدار مي گردد.
۳- رابطه انسان و طبيعت
در حكومت جهاني مهدوي تمامي روابط اجتماعي بر مبناي عدل و عدالت پايدار مي گردد و با هدايت امام مهدي (عج) بينش ها و روش ها متحول شده و انقلابي عظيم رخ مي دهد كه در پرتوي آن طبيعت با انسان سازگارو از در صلح و آشتي ارتباط دارد. كه در نتيجه ي آن همه جاي زمين سرسبز و خرم مي گردد، و زمين گنج هاي خود را آشكار مي نمايد. از آسمان باران هاي پر بركت نازل مي شود، چرا كه اگر به فرموده قرآن مردم مناطق و سرزمين ها ايمان بياورند و وارسته و شايسته باشند و پارسايي در پيش گيرند حتماً بركات آسمان و زمين براي آنان فرستاده مي شود .
« و لو ان اهل القري و آمنوا واتقوا لفتحنا عليهم بركاتٍ من السماء و الارض » اعراف ، ۹۶.
و اگر اوضاع جهان چنين شود، كه خواهد شد فقر و فاصله هاي طبقا تي كه مهمترين عوامل زمينه ساز عدم امنيتي باشند از بين مي رود، كه اين امنت را قرآن در آيه ۵۵ سوره نور وعده داده است كه قبلاً بحثي از آن گذشت.
بر اساس ديدگاه اسلامي و به خصوص شيعي، تحقق عدالت در سطوح مختلف ، در حكومت جهاني حضرت مهدي (عج ) تحقق مي يابد و اين عدالت فراگير و همه جانبه است .
عدالت در حكومت جهاني حضرت در سطوح و ابعاد مختلف پياده مي شود. از جمله:
عدالت اقتصادي :
در روايات آمده است كه در حكومت مهدي (عج) فقر و فقير وجود نخواهد داشت و اين بدين جهت است كه اموال به درستي ميان مردم توزيع مي شود.
عدالت امنيتي:
در حكومت جهاني امام مهدي (عج) امنيت درتمام ابعاد آن، امنيت فردي ، سياسي ، اقتصادي ، اجتماعي ، اخلاق و رواني براي همه پديد مي آيد. تا آنجا صلح و امنيت استقرار مي يابد كه ايمه(عليهم السلام) بيان داشته اند، در آن زمان كينه هاي بيرون ريخته مي شود ، حتي حيوانات نيز با هم سازگاري مي كنند. و امنيت به حدي است كه اگر خانمي به همة زيور خود از عراق به شام برود چيزي و كسي او را تهديد نمي كند. آمد و شد خانمي از عراق تا شام بدون هيچگونه آزار و مزاحمتي باآرامش و اطمينان ، امنيت جهاني را با تمام ابعاد به خوبي براي ما ترسيم مي نمايد.
عدالت فرهنگي :
گرچه امروز بشر به لحاظ علم و دانش رشد سريع و فراواني داشته است، اما به دليل رشد يك جانبه به امور دنيايي و مادي و غفلت از معنويت و به دليل اينكه قدرتمندان و سلطه گران دنياي امروز آن را در اختيار دارند، رشد و شكوفاي علمي امروز كه عامل مهمي در رفاه ، امنيت و … انسان است نتوانسته بشريت را از دام هاي جهل و ناداني و خرافات رهايي بخشد . اما در حكومت جهاني حضرت مهدي (عج) دانش بشر شكوفا شده و در دسترس همه ي انسانها قرار مي گيرد كه به احاديثي در اين زمينه قبلاً اشاره شده است.
عدالت اجتماعي:
در حكومت جهاني امام مهدي (عج) كه دين اسلام ديني فراگير و ارزش هاي الهي – انساني حاكميت مي يابند، تعارض قدرت هاي مختلف از بين مي رود عوامل فرهنگي ، اقتصادي ، فكري و … عدم تحقق عدالت از بين مي روند لذا عدالت اجتماعي ، با تأسيس حكومت واحد جهاني تحقق مي پذيرد. بررسي و تحقيق ابعاد عدالت فراگير حكومت حضرت مهدي (عج) در اين نوشتار نمي گنجد . عدالت اجتماعي با همه ابعادش، كه مورد تأكيد قرآن كريم وسنت پيامبر (ص) و ايمه معصومين و انبياء الهي بوده است ، در زمان ظهور امام مهدي (عج) تحقق مي پذيرد، اما در عصر انتظار مي بايست بشريت را از اين دوران و اين سرانجام نيك با خبر كرد. بايد چنين عدلي را پيشاپيش اميد داد و تصاوير آن را نشان داد و تا انسان هم اميدوار به آينده گردد و هم زمينه هاي مناسب را براي چنين تحولي فراهم آورد. چرا كه يكي از ابعاد مهم « انتظار » اميد به آينده و نشان دادن گوشه هايي از عدالت آن دوران است ، تا با شناخت از آن سمت سوي حركت و تلاش جهت دار گردد و از سرگرداني ها و ترديدها رهايي يابد . برغم كساني كه ادعا مي كنند، هيچ مدينه ي فاضله ي جهاني برتر از وضع كنوني در جامعه جهاني وجود ندارد، بايد تلاش كنيم تا فضاي پذيرش جامعه جهاني مهدوي فراهم شود و امروز چنين بستري فراهم است.
آية الله مكارم شيرازي در اين خصوص مي نويسد: « همانگونه كه نور آفتاب و نسيم هاي روح بخش و ابرهاي باران و ساير مواهب و نيروهاي جهان طبيعت به اين مرزها [ نژاد ، جغرافيا ، تفاوت رنگ ها و زبان ها و ... ] ابداً توجيهي ندارند و همة روي كرة زمين را دور مي زنند و دنيا را عملاً يك كشور مي دانند، ما انسان ها نيز به همين مرحله از رشد فكري برسيم .» سپس مي افزايد : « و اگر خوب دقت كنيم مي بينيم اين طرز تفكر در ميان آگاهان و روشنفكران جهان در حال تكوين و تكامل است، و روز به روز بر تعداد كساني كه به مسئله «جهان وطني» مي انديشند افزوده مي شوند» مكارم شيرازي ، ص ۸۲.
بنابران جامعه منتظران و اجتماعات انساني در پرتوي خرد و انديشه و تعالي فرهنگ به اين سطح از شعور و آگاهي خواهند رسيد كه پذيراي حكومت واحد جهان شمول با رهبري حضرت مهدي (عج) كه ره آورد آن عدالت فراگير، استقرار امنيت كامل ، حاكميت دين ، محوري بودن توحيد ، اجراي احكام و حقوق و … است؛ باشند.
اين بود آنچه كه در حد بضاعت مزجاة توانستيم نه آنچه خواستيم .
« اللهم انا نرغب اليك في دولة كريمه تعزبها الاسلام و اهله و تذل بها النفاق و اهله تجعلنا من الدعاة الي طاعتك و القادة الي سبيلك ترزقنا بها كرامة الدنيا و الاخرة »
آمين رب العالمين .
فهرست منابع
*قرآن
نهج البلاغه ، ترجمه محمد علي انصاري قمي قم ، نوين ، تهران ، بي تا .
۱- بحار الانوار ، الشيخ محمد باقر مجلسي ، دار احياء التراث العربي ، بيروت ، ۱۴۰۳ ه.ق ، ۱۹۸۳ م .
۲- الميزان ، طباطبايي ، سيد محمد حسين ، ترجمه؛ محمد رضا صالحي كرماني ؛ بنياد علمي فكري علامه طباطبايي ، ۱۳۶۶.
۳- انتظار ، مذهب اعتراض ، مزيناني ، علي ، بي تا ، بي نا.
۴- خورشيد مغرب ، حكيمي ، محمد رضا ، دليل ما، قم ، ۱۳۸۲.
۵- جهاني سازي مهدوي و جهاني ازي غربي ، حكيمي ، محمد ، قم ، دليل ما، ۱۳۸۵.
۶- قيام و انقلاب مهدي از ديدگاه فلسفه تاريخ ، مطهري ، مرتضي ، صدرا ، رجب ، ۱۳۹۸ ه.ق.
۷- مفاتيح الجنان ، شيخ عباس قمي .
۸- منتخب الاثر الامام الثاني عشر ع ج ۲، الصافي الگلپايگاني ، لطف الله ، ۱۴۲۲ ه.ق ، بي نا.
۹- مهدي انقلابي بزرگ ، مكارم شيرازي ، ناصر ، هدف ، قم ، بي تا .
۱۰- موعود شماره ۱، سال ۱۳۷۶.
